جایگاه توسعه حمل‌ونقل ریلی در کشور - خبر
.
دوشنبه - ۱۹ آذر - ۱۳۹۷
ساعت :

جایگاه توسعه حمل‌ونقل ریلی در کشور

در سیزده سال گذشته بخش خصوص به عنوان تنها متولی تامین ناوگان ریلی و همچنین بهره برداری از  قطارهای باری و مسافری یک تنه در این بخش سرمایه گذاری می کند اما شرایط اقتصادی حاکم بر کشور از سویی و ویزگی های صنعت ریلی از سوی دیگر موجب شده آنچه که از این صنعت انتظار می رود‏، محقق نگردد.

آنچه که امروز در چرخه جابه جایی مسافر و بار مشاهد می شود فاصله معناداری از اهداف اسناد بالادستی و سند چشم انداز صنعت ریلی کشور دارد. در این خصوص با آقای ابوالقاسم سعیدی، مدیرعامل شرکت مهتاب سیر جم به گفت‌و‌گو نشستیم. آقای سعیدی یکی از باسابقه‌ترین مدیران ریلی کشور است که از دهه 50 شمسی در این صنعت مشغول به فعالیت است. در ادامه این گفت‌و‌گو را می‌خوانید.

 

در سیزده سال گذشته بخش خصوص به عنوان تنها متولی تامین ناوگان ریلی و همچنین بهره برداری از  قطارهای باری و مسافری یک تنه در این بخش سرمایه گذاری می کند اما شرایط اقتصادی حاکم بر کشور از سویی و ویژگی های صنعت ریلی از سوی دیگر موجب شده آنچه که از این صنعت انتظار می رود‏، محقق نشود.

تحقق دست‌یابی به اهداف توسعه حمل‌و‌نقل ریلی موجب توسعه اقتصادی کشور خواهد شد. همچنین توسعه این صنعت در گرو بهبود؛ توسعه ظرفیت شبکه خطوط ریلی و ارتقا ظرفیت ناوگان ریلی خواهد بود. حسن روحانی رییس جمهور کشورمان در نخستین روزهای ریاست جمهوری خود در دولت یازدهم گفته بود اگر سه چیز از خود به یادگار بگذارم یکی از آن ها حمل و نقل ریلی توسعه یافته خواهد بود. در نتیجه این گونه به نظر می‌رسد دولت در خصوص توسعه و ارتقا شبکه خطوط ریلی کشور نسبتا با برنامه‌تر عمل كرده و از این حیث چشم انداز روشنی پیش روی این صنعت خواهد بود؛ هر چند که تا دست‌یابی به نقطه مطلوب فاصله بسیار است. اما در خصوص ارتقا ظرفیت ناوگان ریلی با توجه به این‌که متولی این مهم بخش خصوصی و شرکت‌های حمل و نقل ریلی هستند، اما به‌دلیل وجود مشکلات ساختاری پیش روی فعالان بخش خصوصی ریلی، موجب شده این بخش از فرایند توسعه به شکلی مطلوب باز بماند. از دیدگاه اقتصادی، بخش خصوصی فعال در حمل و نقل ریلی طبیعتا به‌دنبال مدل‌های جدیدی در دنیای کسب و کار است تا ضمن حفظ کیفیت و ایمنی خدمات حمل و نقل ریلی امکان کسب منافع کوتاه و بلندمدت اقتصادی را نیز فراهم كند. از سوی دیگر تعیین نرخ خدمات حمل و نقل ریلی در بخش باری و مسافری در بازاری نسبتا رقابتی و با اعمال نظر مستقیم و غیرمستقیم دولت، صاحبان کالا و مشتریان صورت می‌گيرد؛ اما به نظر می‌رسد بخش خصوصی از انعطاف لازم برای اعمال در مدل‌های کسب و کار برخوردار نيست. تامین ناوگان ریلی از دو دیدگاه جذاب نبودن اقتصادی تامین سرمایه برای خرید ناوگان و این که چه مدل‌های امکان اقتصادی شدن آن وجود دارد

و دوم این‌که با فرض روبرو شدن این نوع سرمایه‌گذاری از سوی بخش‌خصوصی، این سوال مطرح خواهد بود که اولویت تامین ناوگان ریلی مورد نیاز با تولیدکنندگان داخلی خواهد بود یا تولیدکنندگان خارجی خواهد بود. خرید ناوگان نو در اولویت خواهد بود یا دست دوم خواهد بود.

 

استفاده از توانمندی داخلی اولویت نخست فعالان ریلی

شکی نیست که استفاده از توانمندی‌های فنی و اجرایی داخل کشور در حوزه صنعت ریلی بایستی اولویت اول مشتریان این گونه از خدمات باشد. خوشبختانه تولید کنندگان ناوگان ریلی به‌ویژه واگن‌های باری و مسافری در داخل کشور سابقه بسیار طولانی دارد و چندین شرکت سازنده واگن طی دهه‌های اخیر بخش عمده‌ای از نیاز بازار داخلی را تامین کرده‌اند. اما انتظارات از تولیدکننده داخلی تقریبا بدون پاسخ مانده است؛ اول این‌که برای تحقق اهداف سند چشم‌انداز نیازمند به‌کارگیری تعداد زیادی ناوگان ریلی جدید است که فراتر از ظرفیت اسمی و عملیاتی تولیدکنندگان داخلی است و دوم این‌که مشتریان ناوگان ریلی که شرکت‌های حمل و نقل ریلی باری و مسافری هستند، تامین ناوگان ریلی را متناسب با مدل‌های کسب و کار بنگاه اقتصادی مد نظر دارند. بنابر این شاخص‌هایی نظیر قیمت تمام شده محصولات، کیفیت، زمان تحویل و نحوه فاینانس مالی تامین سرمایه برای ایشان حائز اهمیت است. اما در مقابل تولیدکنندگان داخلی ناوگان ریلی نیز با چالش‌هایی نظیر هزینه‌های بالای تولید، کمبود سرمایه در گردش، استفاده نا مطلوب از مشارکت‌های فناورانه با شرکای خارجی و در نتیجه سطح رقابت پذیری پايین مواجه هستند.

 

دولت با ارایه بسته‌های تشویقی از صنعت حمایت کند

انتظار می‌رود دولت در سیاست‌های حمایتی خود از بخش صنعت با ارايه بسته‌های تشویقی به تولیدکنندگان ناوگان ریلی از یک سو و شرکت‌های حمل و نقل ریلی از سوی دیگر این امکان را فراهم كند تا هرگونه سرمایه‌گذاری توسط شرکت‌های حمل و نقل ریلی در خصوص تامین ناوگان از تولیدکنندگان داخلی در مقایسه با منابع خارجی از توجیه اقتصادی لازم برخوردار شود.

در مقابل در وضعیت کنونی که بخش ریلی کشور نیازمند توسعه قابل توجهی در ظرفیت ناوگان است، سیاست‌هایی نظیر محدود کردن واردات واگن نو و دست دوم، نه تنها از رشد بخش ریلی جلوگیری خواهد كرد بلکه تجربه سالیان اخیر نشان داده است سیاست‌هایی که بدون در نظر گرفتن ساز و کارهای بازار و صرفا به منظور حمایت یک جانبه از یک بخش خاص اعمال می‌شود نه تنها موجبات تقویت آن بخش را فراهم نكرده بلکه با دور شدن از فضای رقابتی به مرور شاهد کاهش کیفیت و افت سایر پتانسیل‌های آن حوزه خواهیم بود؛ همانند آن‌چه که در صنعت خودرو کشور سال‌ها است با آن مواجه هستیم. بدین ترتیب بایستی شرايطی مهیا شود که در ابتدا صنعت داخلی تولید ناوگان ریلی با بهره‌گیری از بسته‌های تشویقی دولت بتواند ضمن بهبود زیرساخت‌های فنی خود محصولاتی متناسب با انتظارات مشتریان تولید كند و دوم آن‌كه شرکت‌های حمل و نقل ریلی صرفا بر اساس جذابیت بسته‌های تشویقی به خرید ناوگان از تولیدکنندگان داخلی ترغیب شوند و نه با محدود شدن واردات ناوگان ریلی و بستن بازار روی رقبای خارجی. به نظر می‌رسد مشکلاتی که تولیدکنندگان داخلی ناوگان ریلی با آن مواجه هستند صرفا از جنس مالی و اقتصادی نبوده بلکه جدا از نیاز ایشان به بهره‌مندی از بسته‌های تشویقی دولت، نیازمند نوعی خانه تکانی صنعتی، نوسازی ساختارهای تولید، استفاده از تکنولوژی روز در طراحی و تولید و البته بررسی امکان مشارکت و تجمیع چند شرکت در یک ساختار جدید هستند. تا زمانی که اصلاحات ساختاری در میان تولیدکنندگان داخلی ناوگان ریلی صورت نگیرد همچنان مشکلات پابرجا خواهد بود و نمی‌توان انتظار داشت که نقش موثری در تامین نیاز شرکت‌های حمل و نقل ریلی برعهده گیرند و در نتیجه برندگان این رقابت تولید کنندگان خارجی خواهند بود.

 

* گزارش گر: پویا مهرابی

پایان خبر/

 

اشتراک این مطلب

برچسب‌ها

درباره ی صنعت نما

يك رسانه پويا و پيشرو مي‌تواند مطالبات فعالان صنعت و معدنکاران را نمايندگي و افكار عمومي را با جايگاه و پتانسيل‌هاي اين بخش آشنا سازد. در آن صورت مسئولان و تصميم‌گيران نيز متناسب با اين جايگاه عمل خواهند كرد.

 

"صنعت نما" مي‌خواهد چنين رسانه‌اي باشد؛

ارایه سريع و لحظه‌اي اخبار، جمع‌آوري خبر و تحليل آن ها و بررسي فرصت‌ها و چالش هاي پيش‌روي صنعت.

آخرین ویدئوها

عضویت در خبرنامه

کاربر گرامی برای اطلاع از آخرین خبرها و اخبار، در خبرنامه صنعت نما عضو شوید.